Yazın Besin Zehirlenmeleri Neden Daha Sık Görülüyor?

Sıcak Havalarda Gıdalarda Bakteri Üremesi Hızlanıyor!

Yaz aylarında besin zehirlenmelerinin daha sık görülmesinin en önemli nedenlerinden biri, yükselen hava sıcaklıklarının bakteri ve diğer zararlı mikroorganizmaların çoğalmasını hızlandırmasıdır. Uygun koşullarda saklanmayan veya uzun süre açıkta bekletilen gıdalar, kısa sürede sağlık açısından risk oluşturabilecek hale gelebiliyor.

Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Halil Genç, özellikle sıcak havalarda bazı gıdaların daha dikkatli tüketilmesi gerektiğine dikkat çekerek şu değerlendirmede bulunuyor:

“Yaz döneminde tavuk ve diğer kümes hayvanları, kırmızı et, deniz ürünleri, süt ve süt ürünleri ile mayonez içeren yiyecekler bozulmaya oldukça yatkındır. Bu besinler uygun sıcaklıkta muhafaza edilmediğinde bakteriler ve onların ürettiği toksinler hızla çoğalabilir. Bu tür gıdaların tüketilmesi ise besin kaynaklı enfeksiyonlara ve sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açabilir. Bu nedenle gıdaların hazırlanması, saklanması ve tüketimi sırasında hijyen kurallarına titizlikle uyulması büyük önem taşımaktadır.

Besin Zehirlenmesi Belirtileri Kaç Saatte Ortaya Çıkar?

Kişilerin en çok merak ettiği konulardan biri de belirtilerin ne kadar sürede kendisini gösterdiğidir. Klinik tablonun, zehirlenmeye yol açan bakteri türüne ve gıdadaki toksin miktarına göre değişiklik gösterdiğini belirten Doç. Dr. Halil Genç, süreci şöyle özetlemektedir:

• Erken Dönem Belirtiler: Bazı toksinler, besinin tüketilmesinden sonraki 1 ila 6 saat gibi çok kısa bir sürede etki gösterebilir.
• Süreç: Çoğu besin zehirlenmesi vakasında belirtiler gıdanın alınmasını takip eden 12 ila 48 saat içerisinde klinik olarak belirgin hale gelir.
• Tipik Semptomlar: Bulantı, kusma, karın krampları, ishal ve bazen hafif ateş bu tablonun en sık karşılaşılan belirtileridir.

Her Mide Ağrısı Besin Zehirlenmesi Anlamına Gelmez

Yaz aylarında yaşanan her mide-bağırsak şikayetinin besin zehirlenmesi olarak değerlendirilmemesi gerekiyor. Benzer belirtilerin mide enfeksiyonları, viral hastalıklar veya farklı sindirim sistemi rahatsızlıklarında da görülebilir.

Bu nedenle belirtilerin süresi, şiddeti ve eşlik eden bulguların değerlendirilmesi önem taşıyor.

Gıda Zehirlenmesine Ne İyi Gelir?

Besin zehirlenmesinde en büyük riskin sıvı ve elektrolit kaybı (dehidratasyon) olduğunu belirten Doç. Dr. Halil Genç, doğru yaklaşımı şu şekilde aktarıyor:

• Vücudun Sıvı Dengesi Korunmalı: İshal ve kusma ile kaybedilen su, sodyum ve potasyum gibi elementlerin yerine konması hayati önem taşır. Bol su, ayran veya mineral dengesini koruyacak sıvılar tüketilmelidir.
• Bilinçsiz İlaç Kullanımından Kaçınılmalı: Hekim önerisi olmadan kesinlikle ishal kesici ilaçlar ve antibiyotikler kullanılmamalıdır. İshal, vücudun toksini dışarı atma mekanizmasıdır; bunu durdurmak enfeksiyonun şiddetini artırabilir.
• Beslenme Düzeni: Mideyi yormayacak yağsız haşlanmış patates, pirinç lapası, muz ve yoğurt gibi tolere edilebilir gıdalar tercih edilmelidir.

Yaz Aylarında En Sık Risk Oluşturan Gıdalar

Sıcak havalarda uygun koşullarda saklanmadığında risk oluşturabilecek bazı gıdalar şunlardır:

• Tavuk ve kırmızı et ürünleri
• Süt ve süt ürünleri
• Mayonez içeren yiyecekler
• Açık büfe ürünleri
• Deniz ürünleri
• Uzun süre dışarıda bekletilen hazır gıdalar

Özellikle piknikler, açık hava organizasyonları ve uzun süre güneşte kalan yiyecekler açısından dikkatli olunması gerekiyor.

Besin zehirlenmelerinin büyük bir kısmı hafif seyredip 24-48 saat içinde kendiliğinden gerilese de, bazı durumlarda acil tıbbi müdahale gerekebilir.

“Eğer hastada geçmeyen ve şiddetli karın ağrısı, durdurulamayan kusma, yüksek ateş, dışkıda kan görülmesi veya sıvı alamamaya bağlı olarak gelişen ağız kuruluğu, göz kürelerinde çökme ve idrara çıkamama gibi dehidratasyon belirtileri varsa, zaman kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı ve bir gastroenteroloji uzmanı tarafından değerlendirme yapılmalıdır.”